Fietspad door de spoorkuil


(21 november 2017)
Vrijwilligers, bedankt!
De WMG en Landschapsbeheer Groesbeek bedanken de vrijwilligers die tijdens de Landelijke Natuurwerkdag op 4 november 2017 hebben meegewerkt in Groesbeek. Het was een mooie werkochtend. Met 65 deelnemers (volwassenen en jeugd) hebben we langs de spoorlijn/fietspad in het Groesbeeks bos over een lengte van enkele honderden meters opslag van o.a. berk en vogelkers verwijderd. Dank ook aan de gemeente die het snoeihout zal afvoeren.
Het was zoals inmiddels traditie is, een gezellige werkochtend. Omroep Berg en Dal TV heeft opnamen gemaakt die in de uitzending van 6 november zijn vertoond (vanaf 4:45 min). Lijkt het jou wel wat, om je op deze plezierige en gezonde manier in te spannen voor natuur en landschap, meld je dan aan bij Landschapsbeheer Groesbeek en kom een keer meewerken.

(23 oktober 2017)
Landelijke Natuurwerkdag 2017 in de spoorkuil
Op zaterdagochtend 4 november a.s. organiseert Landschapsbeheer Groesbeek in het kader van de Landelijke Natuurwerkdag een werkochtend in de spoorkuil. Doel is het leefgebied van reptielen in stand te houden en te verbeteren. De spoorkuil is een belangrijk leefgebied; helaas worden er nog veel dieren doodgereden op het fietspad, dat - zoals we allemaal inmiddels wel weten - door de gemeente illegaal is aangelegd. Bij deze een oproep aan iedereen die de reptielen een warm hart toedraagt, om te komen helpen. Daarmee laten we samen zien dat de reptielen in de spoorkuil meer bescherming verdienen.

(20 oktober 2017)
Reptielenseizoen 2017: balans opmaken
Er zijn dit jaar al meer dan 40 zandhagedissen gesneuveld op het fietspad door de spoorkuil. Het actieve seizoen zit er voor de reptielen op, ze gaan in winterrust. Tijd dus om de balans op te maken, zoals afgesproken in het Maatregelenplan fietspad spoorkuil. Daarin is ook afgesproken dat er bij meer dan 15 doodgereden zandhagedissen in een seizoen overleg komt over aanvullende maatregelen ter voorkoming van meer slachtoffers.

Vanaf het voorjaar is een monitoring uitgevoerd in de spoorkuil, over het 2 km lange traject tussen Schietbaan en Biesseltsebaan. Vrijwilligers hebben daar zeer regelmatig en nauwkeurig gezocht naar doodgereden reptielen en hun waarnemingen doorgegeven volgens een vastgesteld protocol. Na goedkeuring van de meldingen door Ravon gaan deze naar Bureau Waardenburg die in opdracht van de gemeente aan het eind van het seizoen, wanneer de reptielen in winterrust zijn gegaan, een rapportage zal opstellen.
Voor zover bij ons bekend uit gegevens van de vrijwilligers, zijn er minstens 43 zandhagedissen gesneuveld en minstens 4 hazelwormen. Zowel op het gedeelte vanaf de Schietbaan tot aan het scherm als op het gedeelte voorbij het scherm tot aan de Biesseltsebaan, zijn meer dan 15 gesneuvelde zandhagedissen gevonden. Dat betekent dat op beide trajecten de kritische ondergrens is overschreden en dat er dus op beide trajecten aanvullende beschermende maatregelen nodig zijn.
Het goede nieuws is dat het 750 m lange scherm (met 11 tunnels) blijkt te werken, want daar zijn maar enkele doodgereden dieren gevonden. De tunneltjes onder het fietspad worden frequent door reptielen gebruikt, zo is uit videobeelden gebleken. Overigens ook door andere dieren zoals muizen en zelfs een wezel.

(16 oktober 2017)
Terugkijken: Fietspad spoorkuil onderwerp van De Monitor
Nadat eerder dit jaar de rekenkamercommissie van de gemeenteraad onderzoek besloot te gaan doen, heeft het bekende onderzoeksjournalistieke programma De Monitor van de KRO-NCRV nu ook de gang van zaken rond de aanleg van het fietspad door de spoorkuil onder de loep genomen. Een redacteur ging op onderzoek uit. In het dossier Dier en Bouw vindt u de resultaten. Op de website van De Monitor kunt u ook de uitzending van 15 oktober terugkijken.

(28 mei 2017)
Rekenkamercommissie onderzoekt aanleg fietspad spoorkuil
De WMG juicht het toe dat de rekenkamercommissie van de gemeenteraad van Berg en Dal in vervolg op een vooronderzoek besloten heeft onderzoek te doen naar de besluitvorming rond de tracékeuze en aanleg van het fietspad door de spoorkuil. Het eindrapport wordt half oktober verwacht. [Update: dit is vertraagd. De aanbieding van het rapport aan de raad staat gepland op 14 december 2017.] Al eerder heeft de WMG geprobeerd duidelijkheid te krijgen. Een WOB-verzoek begin 2015 leverde echter niets op, want volgens de betrokken ambtenaar stond er niets op papier over de interne besluitvorming.

Voor meer info verwijzen we naar het achtergrondsartikel in het Groesbeeks Milieujournaal 166 (december 2016).

(19 december 2016)
Maatregelenplan in werking
In het najaar 2016 zijn schermen geplaatst en tunnels aangelegd over een lengte van 750 meter langs het fietspad. Dat beslaat een deel van het (1200 meter lange) traject tussen spoorbruggetje en Biesseltsebaan; in totaal is het fietspad 2 km lang. In het maatregelenplan zijn nog meer zaken overeengekomen. De gemeente is verantwoordelijk voor de aangelegde voorzieningen en beheer/instandhouding ervan. Verder heeft de gemeente toegezegd dat ze eenmalig alle opslag van bomen en struiken zal laten terugzetten in de gehele spoorkuil (incl. beide taluds) op het traject tussen spoorbruggetje en Biesseltsebaan. Daarna zullen WMG en RAVON zich inspannen om het vervolgbeheer (het terugzetten van opslag van bomen en struiken) te laten uitvoeren door vrijwilligers, bijvoorbeeld tijdens de jaarlijkse Landelijke Natuurwerkdag in november. De gemeente zal daarbij op verzoek hand- en spandiensten verrichten, zoals het afvoeren van snoeihout en het terugzetten van braamstruwelen.
Verder is afgesproken dat er vervolgoverleg over nieuwe, aanvullende maatregelen komt, wanneer er substantieel reptielen (meer dan 15 zandhagedissen of meer dan 5 hazelwormen of 1 of meer gladde slangen in een seizoen) doodgereden blijven worden op het fietspad.

(14 juli 2016)
Compromis bereikt
WMG en RAVON zijn half juni met de gemeente een maatregelenplan overeengekomen dat tot doel heeft de reptielenpopulaties te beschermen en het gebruik van het fietspad mogelijk te maken. Dit is ter goedkeuring voorgelegd aan de RVO.

(22 mei 2016)
Update bemiddelingstraject
Zoals bekend is vorig jaar een bemiddelingstraject gestart in het geschil tussen gemeente en RVO (handhavingsautoriteit Flora- en faunawet). Gemeente en RVO kwamen onderling niet tot een oplossing, daarna zijn RAVON en WMG erbij betrokken. Op 14 januari 2016 heeft het eerste gesprek onder leiding van de bemiddelaar plaatsgevonden. Na een terreinbezoek waar diverse partijen de verschillende opties hebben besproken, volgde op 25 maart een tweede gesprek waarin een compromisvoorstel is besproken. Dat houdt een combinatie in van beschermingsmaatregelen voor reptielen (geleidingswand en tunnels) en maatregelen ter verbetering van het leefgebied (o.a. beheer spoorkuil). Over een lengte van 750 m (in de bocht tussen bruggetje en Biesseltsebaan zouden dan beschermende voorzieningen komen, in de vorm van een geleidingswand aan beide zijden van het fietspad waarbij tevens op gepaste afstanden passages worden aangelegd waardoor reptielen van de ene naar de andere kant kunnen gaan. De hele spoorkuil, met name de noordhelling (op het zuiden gericht) en het dal, is immers leefgebied van reptielen. Gezien de locaties waar vorig jaar reptielen zijn doodgereden, heeft de WMG gepleit voor beschermende voorzieningen op het gehele traject (1.200 m) tussen spoorbruggetje en Biesseltsebaan. Ook hebben we aandacht gevraagd voor de technische haalbaarheid van dergelijke voorzieningen, gezien de beperkte ruimte tussen fietspad en spoorlijn. Helaas was er (o.a. om financiele redenen) onvoldoende steun voor ons pleidooi en zijn we uiteindelijk akkoord gegaan met het compromis, teneinde uit de impasse te komen. [Overigens zijn op het traject tussen Schietbaan en bruggetje ook doodgereden reptielen gevonden. Ook hiervoor is geen bescherming voorzien.]

Beheer en monitoring: In het compromisvoorstel van 25 maart staan ook nog andere punten zoals over verbetering van de spoorkuil als leefgebied van reptielen (daarmee zou schade aan de populaties als gevolg van het fietsverkeer gecompenseerd kunnen worden, want populaties kunnen dan robuuster worden). Dat betreft o.a. begrazing, terugzetten van opslag, vrijwillig landschapsbeheer. Een ander, zeer belangrijk punt uit het compromisvoorstel is dat er gemonitord gaat worden (= doodgereden reptielen tellen) op het niet-beschermde deel van de spoorkuil. Vallen daar 'te veel' slachtoffers, dan moeten er aanvullende maatregelen worden genomen. Voor de WMG is dit een moeilijk punt, mede gezien het beroep dat gedaan zal worden op onze vrijwilligers voor het beheer van de spoorkuil. Deze onderdelen van het compromisvoorstel moeten nog concreet worden uitgewerkt. Belangrijk is natuurlijk ook de tijdstermijn waarover de afspraken gaan gelden.

Reptielenraster: Nadat de WMG op 30 maart had ingestemd met het (nog uit te werken) compromis, heeft wethouder Barber op 31 maart aan de raad meegedeeld dat er een akkoord is en dat er over een lengte van 750 m een raster wordt aangelegd. Ze zei erbij te hopen dat het fietspad over drie weken weer open kon. Echter, een dag later ontvingen wij een email van de ambtenaar dat hij 'al enkele weken' op zoek was naar een passende afrastering. Het beoogde reptielenraster dat standaard wordt aanbevolen, kon niet doorgaan, omdat er te weinig ruimte is tussen fietspad en spoorlijn. In plaats daarvan werd een oplossing voorgesteld, zoals ook wordt toegepast bij amfibieenpassages. En zo stond er op 13 april opeens een stukje paddenscherm in de spoorkuil. Deze proefopstelling werd meteen door RAVON afgekeurd: niet duurzaam (gaat niet lang mee), vandalismegevoelig, onvoldoende effectief (te laag, door uitzetten en krimpen ontstaan openingen waar reptielen doorheen kunnen), en ook: veel te gevaarlijk voor fietsers (scherpe rand). De aanwezige leverancier werd gevraagd een tweetal offertes voor betere oplossingen uit te brengen, eentje is er inmiddels binnen. Van de tweede heeft de gemeente inmiddels laten weten dat die er niet komt, want die zou te duur zijn. [Update 24 mei: tweede offerte is binnengekomen.]

Hoe nu verder? Duidelijk mag zijn dat het investeren in beschermende voorzieningen alleen zin heeft, wanneer deze effectief zijn en wanneer het goed functioneren gedurende langere tijd is gewaarborgd. Ook is het belangrijk dat het reptielenraster onderdeel is van een pakket aan maatregelen dat nog geconcretiseerd moet worden. Alleen heldere afspraken, die voor alle partijen duidelijk zijn en waarmee alle partijen instemmen, maken een eind aan dit al te lang lopende conflict.

Helaas: Ondanks - of dankzij - de (gebrekkige) afsluiting van het fietspad, waar helaas lang niet iedere fietser zich aan houdt, is onlangs de eerste doodgereden hazelworm van 2016 aangetroffen. Het zal ook wel niet de laatste zijn.

(17 januari 2016)
Terugblik: Een jaar fietspad, vele gesneuvelde reptielen
Op basis van gegevens van de NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna) heeft RAVON de balans opgemaakt van het aantal reptielen dat in 2015 is gesneuveld op het fietspad in de spoorkuil. De gegevens komen voort uit meldingen op waarneming.nl en telmee.nl. In totaal gaat het om 37 slachtoffers (36 zandhagedissen, 1 hazelworm), verdeeld over de maanden april, mei en augustus. In juni en juli zijn geen waarnemingen van verkeersslachtoffers gemeld. Uit literatuurreferenties blijkt dat bij hagedissen de volgende ochtend al ruim de helft van de verse verkeersslachtoffers is weggewerkt door aaseters (kraaien, vossen, egels etc). Omdat er niet elke dag is gekeken ligt het werkelijke aantal verkeersslachtoffers waarschijnlijk hoger en kom je al snel op ca. 75 individuen, aldus RAVON. De afsluiting op 1 september heeft ertoe geleid dat de sterfte niet verder is opgelopen, zonder afsluiting kunnen nog hogere aantallen slachtoffers verwacht worden. Vorig jaar schatte Bureau Waardenburg de populatie zandhagedissen in de spoorkuil op 200 tot 400 dieren. Een substantieel deel van deze populatie sneuvelt dus op het nieuwe fietspad. Deze situatie kan niet anders worden beschouwd dan als een zeer forse overtreding van de Flora- en Faunawet (het fietspad is zonder ontheffing of toetsing op deze wet aangelegd en in gebruik genomen).
RAVON heeft deze informatie onlangs ingebracht in het overleg tussen betrokken partijen onder leiding van bemiddelaar Verdaas. Ook de WMG mocht voor het eerst aantreden. Voor een constructief overleg over mogelijke oplossingen is het volgens de WMG allereerst nodig dat de feiten worden onderkend. Het is dan ook jammer dat de gemeente op 3 december 2015 in de beantwoording van raadsvragen (zie pag. 2/3) het 'meningsverschil' met de RVO als volgt beargumenteerde: "Door het leefgebied van de beschermde soorten werd immers al gefietst, zowel bovenlangs als door de spoorkuil, waardoor er al slachtoffers vielen onder die beschermde diersoorten. Niet bewezen is dat er met de aanleg van het betonnen fietspad meer zouden zijn." Tot op heden zijn er noch door de gemeente noch door derden gegevens gepubliceerd die deze stellingen bevestigen. Met andere woorden: de gemeente kraamt onzin uit.

(15 januari 2016)
Beslissing op bezwaar WOB-verzoek eindelijk genomen
De gemeente heeft een beslissing genomen op ons bezwaar inzake het WOB-verzoek. Omdat er onvoldoende helderheid kwam over de besluitvorming rond de aanleg van het fietspad, heeft de WMG in januari 2015 een verzoek in het kader van de Wet Openbaarheid van Bestuur ingediend. Helaas kregen we alleen stukken toegestuurd die we al hadden. Over de interne besluitvorming niets. Plus een forse rekening voor het verstrekken van papieren kopieen, terwijl wij om digitale verstrekking hadden gevraagd. Dus bezwaar gemaakt. Op 13 juli 2015 vond de zitting plaats van de bezwarencommissie. Namens de gemeente beweerde de dienstdoende ambtenaar dat er niets op papier stond aangaande de interne besluitvorming over de aanleg van het fietspad, geen ambtelijke notities, geen collegebesluiten, helemaal niets. De bezwarencommissie heeft zich met verwijzing naar jurisprudentie op het standpunt gesteld dat de WOB-verzoeker moet aantonen welke stukken hij precies wil hebben. Men acht het geloofwaardig dat de gemeente zegt geen stukken te hebben over de interne besluitvorming rond de aanleg van het fietspad. Wellicht dat de gemeenteraad zich hier eens over kan buigen, want ons lijkt het een weinig transparante en door de raad slecht controleerbare wijze van gemeentebestuur.
De bezwarencommissie (en ook college) heeft ons bezwaar tegen de rekening wel gegrond verklaard. Stukken hadden gewoon digitaal verstrekt moeten worden. Daarmee wordt ook voorkomen dat er financiele drempels worden opgeworpen voor burgers en organisaties die middels de WOB openheid van zaken aan de gemeente vragen.

(november 2015)
Natuurwerkdag 2015 groot succes
Landschapsbeheer Groesbeek bedankt, mede namens mede-organisatoren IVN Rijk van Nijmegen en Staatsbosbeheer, alle vrijwilligers die op 7 november hebben meegewerkt tijdens de Natuurwerkdag 2015. Met meer dan 100 personen werd het talud van de spoorkuil onder handen genomen. Opslag van bomen en struiken werd verwijderd om dit leefgebied geschikt te houden voor reptielen. Ook was er een korte excursie voor belangstellenden, een informatiestand van RAVON en kwam de schaapskudde langs. Mede dankzij het enthousiasme van de deelnemers was het een prachtige dag!

Van de activiteit is een verslag gemaakt.
In de folder vindt u achtergrondinformatie over de werklocatie en waarom daar is gewerkt: het 'Reptielenreservaat' in wording.
Foto's en andere info staat ook op de Facebookpagina die voor deze natuurwerkdag is gemaakt.
En hier nog een leuk fotoverslag.


Weggegooid geld
Bekijk het item Weggegooid geld dat het programma Kanniewaarzijn op 2 oktober 2015 wijdde aan het fietspad.

(4 november 2015)
Winterrust
Op 26 oktober is het fietspad door de spoorkuil voorlopig weer opengesteld. Omdat reptielen voor hun lichaamstemperatuur afhankelijk zijn van de omgeving (warmte en zon), gaan ze in het najaar in rust en kruipen dan weg in winterverblijven waaruit ze in het voorjaar weer te voorschijn komen. In verband met een gerechtelijke uitspraak had de gemeente het fietspad op 31 augustus afgesloten. In die periode (volgens Bureau Waardenburg de enige periode in het jaar waarin reptielen gevaar zouden lopen! De feiten zijn anders: in de hele actieve periode worden dieren doodgereden) zouden de jonge zandhagedissen op het idee komen om zich op het fietspad te begeven en zo kans lopen te worden overreden. Jammer genoeg was men met deze maatregel aan de late kant, want in de weken daarvoor zijn al jonge zandhagedissen doodgereden. Inmiddels is een zgn. bemiddelingstraject gestart, tussen gemeente en RVO met Co Verdaas als bemiddelaar. Ravon, WMG en de andere natuurorganisaties worden hier vooralsnog buiten gehouden.

(21 juli 2015)
RVO handhaaft standpunt m.b.t. fietspad spoorkuil
In de beslissing op bezwaar heeft de RVO het bezwaar van de gemeente afgewezen en het standpunt gehandhaafd dat de gemeente met de aanleg en ingebruikname van het betonfietspad door de spoorkuil een overtreding van de Flora- en faunawet heeft begaan. De gemeente moet het fietspad binnenkort afsluiten en maatregelen nemen, op straffe van een dwangsom, aldus de RVO.

Vanaf het voorjaar, wanneer de dieren uit hun winterrust komen, blijken er reptielen te sneuvelen als gevolg van aanrijdingen op het fietspad. Bovendien is het leefgebied van reptielen aangetast als gevolg van de aanleg van het 2 m brede beton en de daarnaast gelegen grindberm die op veel plaatsen breder is dan de door de gemeente opgegeven 1 m. De RVO legt de gemeente daarom opnieuw een dwangsom op, indien het fietspad niet wordt afgesloten per direct na afloop van de termijn van 6 weken na publicatie van de beslissing op bezwaar. Verder dient de gemeente maatregelen te nemen om de overtreding van de Flora- en faunawet ongedaan te maken. De opties zijn o.a. verwijdering van het beton en terugbrengen in de oude staat of het jaarlijks afsluiten van het fietspad tussen april en oktober, wanneer de reptielen actief zijn. Wil men het fietspad handhaven, dan moeten er diverse maatregelen worden genomen zoals het aanbrengen van faunapassages en het verwijderen van het grindbed tussen fietspad en talud. De RVO heeft zich hierbij laten adviseren door ecologen (zie advies).

In de hoorzitting (zie verslag) die op 4 juni is gehouden n.a.v. de door gemeente en WMG ingediende bezwaren tegen het eerdere besluit van de RVO, kwam de vraag nog aan de orde waarom het alternatief (trace schelpenpad) niet is doorgegaan. De gemeenteambtenaar gaf toe dat hij bij het voorleggen van de verklaring van geen bezwaar (tegen het schelpenpad) aan de natuurorganisaties, bewust had verzwegen dat de gemeente nog steeds de voorkeur gaf aan de spoorkuil, omdat hij vreesde dat anders de WMG niet zou tekenen. Daarmee werden de natuurorganisaties nadrukkelijk op het verkeerde been gezet. Wij hebben hiervan destijds als gezegd dat we dit onfatsoenlijk gedrag vinden.

[Foto: De gemeente beweert dat door het witte beton minder slachtoffers zullen vallen, omdat het materiaal minder snel opwarmt. Helaas blijkt het beton 's avonds juist warm aan te voelen in vergelijking met de omgeving; zo werd eind juni dit zwangere vrouwtje zandhagedis om half 9 's avonds aangetroffen]

Voortgang WOB-verzoek moeizaam
Omdat er onvoldoende helderheid kwam over de besluitvorming rond de aanleg van het fietspad, heeft de WMG in januari een verzoek in het kader van de Wet Openbaarheid van Bestuur ingediend. Helaas kregen we alleen stukken toegestuurd die we al hadden. Over de interne besluitvorming niets. We hebben hiertegen bezwaar gemaakt. Op 13 juli vond de zitting plaats van de bezwarencommissie. Namens de gemeente beweerde de dienstdoende ambtenaar dat er niets op papier stond aangaande de interne besluitvorming over de aanleg van het fietspad, geen ambtelijke notities, geen collegebesluiten, helemaal niets. Wij wachten af wat de bezwarencommissie hiervan vindt.

(20 mei 2015)
Hoorzitting n.a.v. bezwaar fietspad spoorkuil
Binnenkort zal er bij de RVO (handhavingsautoriteit Flora- en Faunawet) een hoorzitting plaatsvinden n.a.v. het bezwaar dat de gemeente heeft ingediend tegen het dwangsombesluit d.d. 9 maart 2015 van de RVO (zie hieronder). De RVO moet daarna een zgn. beslissing op bezwaar nemen. Ook de WMG heeft formeel bezwaar gemaakt tegen het besluit, omdat wij denken dat het ongedaan maken van de barrierewerking van het fietspad voor reptielen geen goede oplossing is voor de overtreding van de Flora- en Faunawet die door de aanleg en het gebruik van het fietspad is ontstaan en voortduurt. Verder vinden we het door Waardenburg uitgevoerde onderzoek en de conclusies die daaraan worden verbonden, onvolledig. Behalve de WMG is ook Stichting RAVON als belanghebbende derde partij bij deze kwestie betrokken.

Voor de volledigheid is het goed om er nog eens op te wijzen dat het de gemeente zelf is die het conflict zoekt met de RVO. In de recente beantwoording van raadsvragen die daarover zijn gesteld, wekt het college van B & W de indruk dat de juridische kosten die de gemeente in deze kwestie maakt, te wijten zijn aan de opstelling van de WMG. Dit is onjuist, het is de RVO die de gemeente op het matje roept. En het is de gemeente die het betonfietspad snel heeft aangelegd, zonder te wachten op instemming van de RVO.

[Foto: Op 14 april 2015 werd tijdens de eerste zonnige dag van het jaar het eerste verkeersslachtoffer op het fietspad aangetroffen, een zandhagedis]

(1 april 2015)
RVO moet nieuw besluit nemen over fietspad spoorkuil
De RVO zal een nieuw besluit moeten nemen over de vraag of de gemeente met de aanleg van het betonfietspad door de spoorkuil wel of niet een overtreding van de Flora- en faunawet heeft begaan, en zo ja, welke gevolgen dat dan heeft. Dat blijkt uit de recente uitspraak van de rechtbank Arnhem.

De rechtbank deed uitspraak in het verzoek om een voorlopige voorziening dat was ingediend door de gemeente Groesbeek tegen het besluit van de RVO d.d. 9 maart 2015 waarin de gemeente werd opgedragen op straffe van een dwangsom het betonfietspad te verwijderen dan wel af te sluiten en de barrierewerking voor reptielen ongedaan te maken. Het dwangsombesluit blijft geschorst, tot 6 weken nadat de RVO een beslissing op bezwaar heeft genomen. Opvallend in de uitspraak is dat de rechtbank geen tijdelijke afsluiting van het fietspad oplegt; de rechter vindt dat de RVO onvoldoende heeft aangetoond dat het rapport van bureau Waardenburg niet zou deugen. Waardenburg concludeerde dat er geen overtreding van de Flora- en faunawet plaatsvindt, omdat de gladde slang en hazelworm niet gevonden zijn in het plangebied (= 4 m brede strook waarin het fietspad plus bermen liggen) en er genoeg leefgebied voor de zandhagedis overblijft. Dat lijkt ons wat al te kort door de bocht en de WMG overweegt dan ook om bezwaar te maken tegen het besluit van de RVO.

(19 maart 2015)
Bezwaar gemeente tegen besluit RVO inzake fietspad spoorkuil
De gemeente heeft bezwaar gemaakt tegen het besluit (zie bericht hieronder) van de RVO d.d. 9 maart 2015 waarin staat dat de gemeente met de aanleg en het gebruik van het betonfietspad door de spoorkuil een onaanvaardbare overtreding begaat van de Flora- en faunawet. Gelijktijdig heeft men een voorlopige voorziening bij de rechtbank aangevraagd, dat wil zeggen dat een schorsing van het besluit wordt gevraagd, totdat de bezwaarprocedure is afgehandeld. Op 18 maart diende de zaak bij de rechtbank, de uitspraak wordt op 25 maart a.s. verwacht.

Ook andere belanghebbende partijen kunnen binnen de termijn van 6 weken na bekendmaking van het besluit (= 9 maart 2015) bezwaar maken tegen de inhoud ervan. De WMG beraadt zich daar over. Bij het rapport van Bureau Waardenburg zijn namelijk nog wel wat kanttekeningen te plaatsen, zowel bij het in 2014 uitgevoerde onderzoek naar reptielen in de spoorkuil als bij de conclusies die men op basis van dat onderzoek meent te mogen trekken.

[Foto: Officieel zou het betonfietspad verboden terrein zijn voor scooters en brommers, maar niemand die handhaaft: dus sneuvelen er nog meer dieren die niet op tijd weg kunnen komen.]

(10 maart 2015)
Fietspad spoorkuil: RVO eist nu actie van gemeente
In een vervolgbrief eist de RVO (handhavingsautoriteit Flora- en faunawet) dat de gemeente voor 15 maart a.s. het betonfietspad door de spoorkuil of verwijdert of afsluit en de barrierewerking voor reptielen ongedaan maakt. De brief volgt op de vooraankondiging van handhaving die de RVO op 25 februari 2015 naar de gemeente heeft gestuurd. Op deze eerdere brief heeft het college van B & W nog niet inhoudelijk gereageerd, zo lezen we in de nieuwe brief van de RVO. Men vroeg uitstel, maar de RVO vindt dat niet meer verantwoord nu het voorjaar dichterbij komt en de reptielen uit hun winterrust komen. Blijft actie voor 15 maart uit, dan legt de RVO een dwangsom van 150.000 euro op.

Vorige week kondigde de gemeente in de media aan dat zij niet van plan was om aan het verzoek van de RVO te voldoen. Hoe het nu verder gaat, zal deze week wel duidelijk worden.

(25 februari 2015)
RVO: gemeente moet fietspad afsluiten
De RVO (handhavingsautoriteit Flora- en faunawet) blijft bij haar standpunt dat met de aanleg van het betonfietspad door de spoorkuil de Flora- en faunawet is overtreden. Men verzoekt de gemeente om het fietspad voor 15 maart a.s. buiten gebruik te stellen en met fysieke maatregelen de barrièrewerking ervan voor reptielen op te heffen. De gemeente mag ook overwegen het fietspad op te ruimen. Dat staat te lezen in de vooraankondiging handhaving die de RVO op 25 februari naar de gemeente heeft gestuurd.

De aanleg van het fietspad betekent een verlies aan leefgebied van in ieder geval de zandhagedis en hazelworm, en wellicht ook van de gladde slang. Waar Bureau Waardenburg vorig jaar concludeerde dat de gladde slang niet aanwezig is, stelt de RVO nu vast dat slechts een deel van de spoorkuil is onderzocht en dat niet vast staat dat de gladde slang er niet voorkomt. Verder zal het gebruik van het fietspad leiden tot slachtoffers onder reptielen. Die conclusie werd ook door Waardenburg getrokken: met name jonge zandhagedissen die op zoek gaan naar nieuw leefgebied zouden een verhoogde kans hebben om op het fietspad te komen en te worden doodgereden. Om die risico's te voorkomen stelt het ecologisch bureau voor om te monitoren en indien nodig het fietspad een korte periode van het jaar af te sluiten. Deze werkwijze - eerst het fietspad aanleggen en daarna pas onderzoeken wat de gevolgen zijn - is onjuist, aldus de RVO.

Omdat het fietspad een fysieke belemmering vormt in het leefgebied van reptielen, moeten er aldus de RVO op korte termijn maatregelen genomen worden waardoor reptielen op veilige wijze het fietspad kunnen doorkruisen. Dat laat onverlet dat er over een breedte van 4 meter en een lengte van 2 km in totaal 0,8 ha aan leefgebied van reptielen is vernietigd. En waarom? Als het college de optie schelpenpad had gekozen (waar ook de gemeenteraad voorstander van was), was dit allemaal niet aan orde geweest.

(21 februari 2015)
Gemeente: RVO handelt onzorgvuldig mbt fietspad spoorkuil
Met het inschakelen van een ecologisch bureau heeft de gemeente naar behoren aan haar zorgplicht inzake de Flora- en faunawet voldaan, aldus de gemeente in haar afwijzende reactie naar de RVO (handhavingsautoriteit Flora- en Faunawet). Die stelde onlangs vast dat de aanleg van het betonfietspad door de spoorkuil een overtreding van de wet is, die op korte termijn dient te worden hersteld. Door het onderzoek van het ecologisch bureau als onvoldoende te beoordelen, handelt de RVO in strijd met het zorgvuldigheidsbeginsel, aldus de advocaat van de gemeente.

Helaas lijkt de gemeente even te vergeten dat men zelf de nodige risico's heeft genomen door het betonfietspad snel aan te leggen, voordat de RVO een besluit heeft kunnen nemen in het kader van de Flora- en faunawet. 'De staatssecretaris behoort zich te realiseren dat niet alleen het ministerie maar ook de gemeente spaarzaam om moet gaan met gemeenschapsgelden', aldus de advocaat in de brief. Het moet niet gekker worden, 'boter op het hoofd' noemen we dat. Al deze ellende had de gemeente kunnen voorkomen door simpelweg te kiezen voor de optie schelpenpad.

Onlangs heeft de gemeente eindelijk het onderzoekrapport van Bureau Waardenburg openbaar gemaakt, als bijlage bij een informatienota aan de gemeenteraad (op agenda raad d.d. 11 februari 2015). In het rapport doet het adviesbureau verslag van het onderzoek dat men vorig jaar heeft uitgevoerd in de spoorkuil, om meer informatie te krijgen over de verspreiding van reptielen in het gebied. Dit rapport is op 20 november 2014 met een begeleidende brief naar de RVO gestuurd, daags voordat de gemeente begon met de aanleg van het fietspad.

(28 januari 2015)
RVO: aanleg fietspad spoorkuil is een overtreding FFwet
De RVO (handhavingsautoriteit Flora- en Faunawet) heeft de aanleg van het betonfietspad door de spoorkuil beoordeeld als een overtreding van de Flora- en Faunawet. De gemeente dient deze overtreding te herstellen en krijgt 4 weken de tijd om daarvoor een plan in te dienen. Dat staat in de brief die de RVO op 27 januari 2015 naar de gemeente heeft gestuurd.
De RVO is van mening dat door het aanleggen van het betonfietspad leefgebied van de zandhagedis en hazelworm verloren is gegaan. Verder acht men voldoende aangetoond dat de gladde slang er niet zou voorkomen. Of dat laatste een juiste conclusie is, kunnen we nog niet zeggen, want de WMG beschikt tot op heden niet over het hiertoe vorig jaar in opdracht van de gemeente uitgevoerde onderzoek.

(24 januari 2015)
Brief College geeft onvoldoende uitleg
In reactie op onze brief heeft het College van B & W haar zienswijze op de gang van zaken rond het aanleggen van het betonfietspad in de spoorkuil uiteengezet. Helaas blijven er nog vele vragen onbeantwoord. Dat was reden voor de WMG om met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur alle beschikbare informatie, stukken e.d. op te vragen bij de gemeente.

(4 december 2014)
Update: optreden gemeente is onfatsoenlijk
De WMG betitelt het optreden van de gemeente m.b.t. de onaangekondigde aanleg van een betonfietspad in de spoorkuil, als onfatsoenlijk. De natuurorganisaties dachten dat ze een overeenkomst met de gemeente hadden over verharding van het naastgelegen schelpenpad, maar deze bleek van geen waarde te zijn. Lees hier de brief (zie ook Milieujournaal 158, pag. 27-30) die wij naar de gemeenteraad hebben gestuurd, met daarin o.a. een terugblik op de gang van zaken.

[Foto: De spoorkuil met het fietspadtrace, met links het beschikbare alternatief: het schelpenpad, 24 november 2014.]

(24 november 2014)
Gemeente drukt aanleg fietspad in spoorkuil door
Tot verbijstering van de betrokken natuurorganisaties is de gemeente op maandagochtend 24 november begonnen met de aanleg van een betonnen fietspad door de spoorkuil. Dit terwijl er een besluit tot handhaving van de handhavingsautoriteit Flora- en Faunawet ligt: men mag niet beginnen zonder diens toestemming, vanwege de aanwezigheid van beschermde reptielen in de spoorkuil. Uiteraard hebben wij meteen contact opgenomen met de handhavingsautoriteit. Helaas kan men het werk niet stilleggen, want de overtreding (het grondverzet in het leefgebied van reptielen) is reeds begaan en het storten van het beton zou niet leiden tot een nieuwe overtreding van de Flora- en Faunawet.

We kunnen deze handelwijze niet anders betitelen dan als onfatsoenlijk. Het gemeentebestuur heeft haar besluit hierover niet bekend gemaakt. Stiekem heeft men 's morgens in alle vroegte de aannemer laten beginnen en toen de handhavingsautoriteit kwam opdagen, was het werk al gedaan. En kon er niet meer worden stilgelegd. Volgens het handhavingsbesluit moest de gemeente deze zomer een onderzoek in de spoorkuil laten uitvoeren naar de aanwezigheid van beschermde reptielen. Dit is gebeurd. Op vrijdag 21 november heeft de gemeente deze stukken naar de RVO gestuurd. En maandagochtend moet dan blijkbaar de schop erin. Opnieuw laat de gemeente helaas zien dat men zich weinig gelegen laat liggen aan wetgeving op het gebied van natuurbescherming. De grote vraag is en blijft waarom dit fietpad per se door de spoorkuil moet. Onbegrijpelijk ook dat burgemeester Keereweer, tevens voorzitter van de Raad van Toezicht van Stichting RAVON (onderzoek reptielen en amfibieen) hier het groene licht voor geeft.

De RVO moet nu gaan beoordelen of het gebruik van het fietspad tot overtreding van de Flora- en Faunawet gaat leiden, en zo ja, welke maatregelen er dan genomen moeten worden om deze ongedaan te maken of te voorkomen. Het is dus in theorie zelfs mogelijk dat het fietspad niet mag worden gebruikt of zelfs weer verwijderd moet worden. In ieder geval zullen er weer juridische procedures gaan volgen. Blijkbaar besteedt de gemeente liever haar geld aan een advocaat dan aan natuurbescherming.

(14 oktober 2014)
College B & W wil toch betonfietspad door spoorkuil doorzetten
Bij navraag aan de burgemeester hebben we bevestigd gekregen dat het gemeentebestuur nog steeds de voorkeur geeft aan een betonnen fietspad door de spoorkuil. En dat ook wil gaan aanleggen 'wanneer de gladde slang niet gevonden is'. Dit is niet volgens de afspraak die de WMG, samen met RAVON, Staatsbosbeheer en de Heiderijkprojectgroep, met de gemeente dacht te hebben gemaakt. Een korte terugblik: in de raadsvergadering van 24 april 2014 lag er een motie van het CDA om af te zien van een fietspad door de spoorkuil. VOLG steunde de motie niet (waardoor deze werd verworpen), maar heeft in plaats daarvan gepleit voor een hernieuwde discussie met alle betrokken partijen, met als insteek een bovenlangse oplossing. Lukt dat niet, dan is VOLG ervoor het fietspad in de geplande uitvoering uit te voeren. Verantwoordelijk wethouder Giesbers heeft in de carrouselvergadering deze benadering gevolgd.

Verklaring van geen bezwaar
Op 15 juli 2014 ontving de WMG een email van de verantwoordelijke gemeenteambtenaar Cees van der Ree met de volgende tekst: "Vorige week is er overeenstemming bereikt tussen Staatsbosbeheer en gemeente Groesbeek voor de aanleg van het betonfietspad over het schelpenpad tussen Schietbaan en Biesseltsebaan. Graag zou ik per ommegaande op deze mail (reply to all) van jullie willen vernemen dat bij jullie organisatie geen bezwaar is tegen dit voornemen (verklaring van geen bezwaar). Nadat ik jullie verklaring van geen bezwaar heb ontvangen, zal ik een omgevingsvergunning gaan aanvragen om het fietspad ook planologisch mogelijk te maken. Omdat onderstaande organisaties en/of personen een betonfietspad door de kuil niet zien zitten i.v.m. de aanwezige door jullie aangegeven natuurwaarden in de kuil, ga ik er vanuit ook jullie medewerking te verkrijgen voor het betonfietspad bovenlangs over het bestaande schelpenpad. Mocht er één of meerdere personen/organisaties deze verklaring niet onderschrijven, dan vervalt de mogelijkheid voor dit tracé. Let wel: jullie geven een verklaring af voor jullie eigen organisatie en dus niet op persoonlijke titel".
Voor de WMG was dit een duidelijk signaal dat er een streep zou kunnen door het fietspad in de spoorkuil, als we gezamenlijk zouden instemmen met de aanleg van een betonfietspad op het schelpenpaadje. Dus dat hebben we gedaan, als compromis, want voor ons hoeft dat beton in de natuur niet. Wel met de toevoeging dat we ervan uitgaan dat in dat geval fietsverkeer (o.a. ATB's) over het onderhoudspaadje door de spoorkuil wordt ontmoedigd. Daarmee leek alles in kannen en kruiken. De benodigde omgevingsvergunning voor de aanleg van het betonfietspad op het schelpenpaadje werd aangevraagd, en is op 9 september jl. verleend. Wij gaan ervan uit dat het fietspad kan worden aangelegd, zodra de bezwarentermijn is verlopen en de vergunning definitief is geworden.

Wij betreuren het dat het gemeentebestuur blijkbaar van mening is dat alle opties nog open liggen en dat zelfs de voorkeur blijft uitgaan naar de locatie spoorkuil.

(12 augustus 2014)
Fietspad door spoorkuil definitief van de baan
Dankzij het protest van Stichting RAVON en WMG is de voorgenomen aanleg van een betonnen fietspad door de spoorkuil eindelijk geschrapt. In plaats daarvan komt het betonnen pad op het huidige onverharde fietspad bovenlangs de spoorkuil te liggen. De gemeente heeft daarover overeenstemming bereikt met Staatsbosbeheer. Hoewel de WMG geen voorstander is van beton in het bos, hebben we toch ingestemd met dit compromis op voorwaarde dat de spoorkuil ook in de toekomst gevrijwaard blijft van een fietspad.

(31 mei 2014)
RVO blijft bij standpunt handhaving Flora en Faunawet bij aanleg fietspad door spoorkuil
In reactie op de zienswijze van de gemeente, heeft de handhavingsautoriteit voor de Flora en Faunawet (tegenwoordig RVO geheten, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) haar standpunt gehandhaafd: de aanleg van een betonnen fietspad door de spoorkuil is strijdig met de Flora- en Faunawet, indien de gemeente niet vooraf veel meer onderzoek doet naar het voorkomen van beschermde reptielen in de spoorkuil. Zo'n onderzoek is nodig om vast te kunnen stellen welke gevolgen zo'n fietspad zou hebben voor deze dieren. De gemeente heeft via haar advocaat een zienswijze ingediend tegen de eerdere vooraankondiging van handhaving.

(27 april 2014)
Alternatief voor fietspad spoorkuil komt in beeld
Op 24 april jl. is in de gemeenteraad gesproken over het fietspad door de spoorkuil naar aanleiding van een motie van het CDA om het fietspad te schrappen. De WMG heeft alle raadsleden voorafgaand een notitie gemaild waarin we nogmaals uitleggen waarom dit fietspad een ongewenst en naar onze mening ook onhaalbaar plan is (vanwege Flora- en faunawet). Helaas is de motie niet aangenomen. Wel lijkt er ruimte gekomen voor het onderzoeken van een alternatief, namelijk het verbeteren van het zgn. schelpenpaadje dat bovenlangs de spoorkuil loopt. De WMG wil graag constructief meewerken aan overleg met gemeente en Staatsbosbeheer over dit alternatief. Ondertussen zegt de gemeente, vanwege de beperkte looptijd van de subsidie, door te zullen gaan met het voorbereiden van de aanleg van een fietspad door de spoorkuil. Hiervoor dient men volgens de RVO eerst een zgn. nader onderzoek in het kader van de Flora- en faunawet te doen (zie hieronder).

(8 april 2014)
Vooraankondiging handhaving Flora en Faunawet bij aanleg fietspad door spoorkuil
De handhavingsautoriteit voor de Flora en Faunawet (tegenwoordig RVO geheten, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) heeft op 3 april in een brief aan de gemeente Groesbeek laten weten handhavend te zullen gaan optreden, indien de gemeente zonder nader onderzoek te doen, gaat beginnen met de aanleg van een betonnen fietspad door de spoorkuil. Deze brief is een reactie op een handhavingsverzoek dat door Stichting RAVON in overleg met de WMG is ingediend. Volgens de RVO is een nader onderzoek noodzakelijk om uit te kunnen sluiten dat het betonnen fietspad geen negatieve gevolgen heeft voor met name de gladde slang, zandhagedis en hazelworm. Ook zijn de voorgestelde mitigerende maatregelen (o.a. plagselhopen, kort houden van een strook langs het fietspad) onvoldoende.

De WMG vindt dat er geen enkele noodzaak is voor aanleg van dit fietspad door de spoorkuil, aangezien er bovenlangs al een fietspad ligt. Wij pleiten dan ook voor het schrappen van dit plan.

(24 februari 2014)
WMG en RAVON in actie tegen fietspad door spoorkuil
In een gezamenlijke brief aan het gemeentebestuur van Groesbeek hebben WMG en Stichting RAVON formeel bezwaar gemaakt tegen het plan voor aanleg van een verhard fietspad door de spoorkuil (tussen dorp en Biesseltsebaan). Het in opdracht van de gemeente opgestelde rapport waarin de effecten van het fietspad op aanwezige flora en fauna in beeld zijn gebracht, is onder de maat. Een betonnen fietspad is slecht voor de overlevingskansen van gladde slang, zandhagedis en hazelworm.

Volgens het rapport zouden de nadelige effecten van dit fietspad (overstekende of opwarmende reptielen worden doodgereden) kunnen worden voorkomen door plagselhopen op enige afstand van het fietspad aan te leggen en door ervoor te zorgen dat de vegetatie in een strook van 1 meter naast het fietspad kort blijft, zodat reptielen niet in de verleiding komen richting het fietspad te kruipen. Met deze maatregelen zou dan geen ontheffing van de Flora- en Faunawet nodig zijn, aldus de gemeente in een brief aan beheerder Staatsbosbeheer. Wij zijn het daar beslist niet mee eens. Deze maatregelen zijn onvoldoende bewezen. Door het 2 meter brede betonnen fietspad met daarlangs een 1 meter brede korte vegetatiestrook wordt het huidige leefgebied in de spoorkuil gesplitst, het gebied rond de rails en de andere helling worden in feite onbereikbaar.

Ook vinden wij dat in het kader van de toetsing aan de Flora- en Faunawet de alternatieven voor dit plan moeten worden bekeken. Er is namelijk geen enkele noodzaak voor dit fietspad. Bovenlangs de spoorkuil ligt al sinds jaar en dag een veel gebruikt fietspad, dat - anders dan vaak beweerd wordt - beslist niet langer is dan het pad door de spoorkuil. Bovendien is het landschappelijk gezien een aantrekkelijke en afwisselende route. Beter zou het zijn om de spoorkuil juist af te sluiten voor alle verkeer met uitzondering van voetgangers.

We hebben de gemeente gevraagd te reageren op onze bezwaren en een uitgebreide toetsing te laten uitvoeren. Mocht men daar niet in opgaan, dan zullen we een handhavingsverzoek indienen.

Verhard fietspad van de baan? Nee, toch niet. Een heilloos plan (oktober 2013)
Omdat de ambtenaar het werk al had aanbesteed, voordat duidelijk werd of het wel kon doorgaan, zit de gemeente nu met een betonnen fietspad in zijn maag. En daarom staat het plan nu toch weer in de begroting voor 2014 opgenomen. Men wil perse het onderhoudspad langs de oude spoorlijn tussen dorp en Biesseltsebaan verharden. De reden daarvoor is, volgens de toelichting bij de begroting, dat het de toeristische infrastructuur verbetert (vergeten wordt blijkbaar dat er al een mooi fietspad bovenlangs de spoorlijn loopt). Bovendien zou er subsidie van de provincie voor te krijgen zijn (dit mag natuurlijk nooit een reden voor inhoudelijk slechte besluiten zijn).

De WMG blijft het een slecht plan vinden. Juist vanwege de aanwezige reptielen (zandhagedis, hazelworm en gladde slang) is de spoorkuil in het kader van het Heiderijkproject in 2010 opgeschoond. Een betonnen fietspad is slecht voor de overlevingskansen van deze dieren, omdat zij daarop gaan liggen opwarmen en dan doodgereden worden. Het RAVON heeft zelfs geadviseerd om het pad helemaal af te sluiten voor alle verkeer behalve voetgangers. Duidelijk is dat de aanleg van een betonnen fietspad strijdig is met de Flora- en Faunawet. Men zal dus een ontheffing moeten zien te krijgen en de kans daarop lijkt niet groot. Beter is het om het heideherstelproject gewoon eens tijd te gunnen en niet na een paar jaar al weer tegenstrijdige besluiten te gaan nemen.

Verhard fietspad door spoordal van de baan (maart 2013)
De WMG juicht het besluit toe van de gemeente om af te zien van de aanleg van een verhard fietspad naast de spoorlijn tussen de Biesseltse baan (Mulderskop) en het dorp. Eerder had de gemeenteraad ingestemd met dit plan als onderdeel van een omvangrijk pakket structuurversterkende maatregelen o.a. voor toerisme. Na consultatie van deskundigen van Heiderijk en Ravon heeft de gemeente ingezien dat een verhard fietspad hier onwenselijk is vanwege de aanwezigheid van o.a. de gladde slang en zandhagedis. In 2010 is het spoordal opgeschoond en ontdaan van bomen en struiken, juist om de heidevegetatie en de daar in voorkomende reptielen weer een kans te geven. Een (druk) fietspad door het leefgebied is niet gewenst, omdat deze koudbloedige dieren zich vaak op zonbeschenen, warme plekken (zoals een verhard pad) opwarmen in de zon. Nog geen 50 meter verderop, in het Groesbeeks bos, ligt een prima fietspad.